Ekonomi Sözlüğü

Üreticilerin belirli bir zamanda, belirli bir ürünü piyasaya sunmaya istekli ve hazır olduları mal veya hizmet miktarını ifade eder. 

Daha basit tanımıyla ise Arz, bir malın veya hizmetin üretici tarafından ne kadar satılmak istendiğini ifade eder. Bir ürünün fiyatı arttığında üreticiler o ürünü daha fazla satmak ister yani arz yükselir, çünkü kazançları yüksektir. 

Örneğin, domatesin fiyatı yükseldiğinde çiftçi daha fazla domates ekmek ister, piyasaya sunacağı domates miktarı yani arz yükselir.

Piyasada belirli bir miktarda arz edilen mal ve hizmet miktarı ile talep edilen miktarın birbirine eşit olduğu durumu ifade eder. 

Daha basit tanımıyla ise Arz-Talep Dengesi, satıcının satmak istediği miktarlarla alıcıların satın almak istedikleri miktarın aynı olduğu noktadır. 

Örneğin, bir pazarda domatesin kilosu 20 TL olsun. Satıcılar sattıkları fiyattan memnun, alıcı ise bu fiyattan istediği miktarda domates alabiliyorsa bu noktada arz-talep dengesi oluşmuş demektir. 

Bir ekonomide mal ve hizmetlerin genel fiyat düzeyinin zaman içinde sürekli olarak düşüş göstermesidir. 

Daha basit tanımıyla ise Deflasyon, ürün fiyatlarının tek tek düşüş göstermesi değil, mal ve hizmetlerinin çoğunluğunun fiyatında yani fiyatlar genel düzeyinde meydana gelen sürekli düşüştür. 

Örneğin, indirimli satılan tek bir ürün deflasyon anlamına gelmez. Ancak gıda, giyim, kira ve ulaşım gibi pek çok ürünün fiyatı uzun bir süre boyunca genel olarak düşüyorsa, bu durum deflasyon olarak adlandırılır.

NOT: Deflasyon ilk bakışta olumlu gibi gözükse de ekonomide durgunluğa, tüketim ertelenmesine yol açabilir. 

Bir ülkenin para biriminin yabancı paralar karşısındaki değerinin devlet veya merkez bankası kararıyla düşürülmesidir. Paranın değeri piyasa koşullarından bağımsız olarak bilinçli bir şekilde azaltılır. Devalüasyon sonucunda ithal ürünler pahalanırken, ülkenin ihraç ettiği ürünler yabancılar için daha ucuz hale gelir. Genellikle İhracatı arttırmak, dış ticareti desteklemek için uygulanır. 

Bir ekonomide mal ve hizmetlerin genel fiyat düzeyinin zaman içinde sürekli artış göstermesidir.

Daha basit tanımıyla ise Enflasyon, ürün fiyatlarının tek tek artış göstermesi değil, birçok mal ve hizmetin fiyatının birlikte ve sürekli olarak artması, yani fiyatlar genel düzeyinin yükselmesidir.

Örneğin, sadece ekmek veya benzin fiyatındaki artış enflasyon anlamına gelmez. Gıda, üretim, kira veya temel tüketim ürünlerinin büyük bir kısmının fiyatı zaman içinde ve birlikte artıyorsa bu durum enflasyona işaret eder. 

Bir tercihte bulunulduğunda, vazgeçilen en iyi alternatifin değeridir. 

Daha basit tanımıyla ise Fırsat Maliyeti, bir şeyi seçtiğimizde aynı anda başka bir şeyden vazgeçmiş oluruz. Fırsat maliyeti, seçmediğimiz ama seçebileceğimiz en iyi ihtimalin bize sağlayacağı faydadır. 

Örneğin, okula gittiniz fakat derse girmek yerine kampüste arkadaşlarınızla kahve içmeyi tercih ettiğiniz. Bu durumda girmediğiniz derste edineceğiniz bilgi sizin fırsat maliyetiniz olacaktır. 

GSMH (Gayrisafi Milli Hasıla), bir ülke vatandaşlarının, yurtiçinde veya yurtdışında, belirli bir dönem içinde (genellikle 1 yıl) ürettikleri tüm nihai mal ve hizmetlerin piyasa değerlerinin toplamıdır. GSYH’den farkı ise, üretimin nerede yapıldığından çok kimin tarafından yapıldığına odaklanmasıdır; bu nedenle GSYH yalnızca ülke sınırları içindeki üretimi kapsarken, GSMH ülke vatandaşlarının yurtdışındaki üretimlerini de hesaba katar.

GSYH, bir ülkede belirli bir dönem içinde (genellikle 3 ay veya 1 yıl) üretilen tüm nihai mal ve hizmetlerin, piyasa fiyatları üzerinden hesaplanan toplam değeridir ve bir ülke ekonomisinin üretim düzeyini ve büyüklüğünü gösterir. GSYH; üretim, harcama ve gelir yöntemleri olmak üzere üç farklı şekilde hesaplanabilir.

Bir borç veya yatırım için ilan edilen, enflasyon etkisi dikkate alınmadan belirlenen faiz oranıdır. 

Daha basit tanımıyla Nominal Faiz, bankaların veya diğer finansal kurumların açıkladığı etiket faiz oranıdır, paranın zaman içindeki değer kaybı yani enflasyon hesaba katılmaz.

Alıcılar ile satıcıların bir araya gelerek mal veya hizmetlerin miktarını belirlediği ekonomik ortamdır. 

Daha basit tanımıyla ise Piyasa, insanların ürün alıp sattıkları her türlü ortamı ifade eder. Burda bahsedilen ortam fiziksel olmak zorunda değildir, internet üzerinden yapılan alışveriş ortamları da birer piyasadır. 

Örneğin, alışveriş yaptığımız bir semt pazarı, market, manav ya da e-ticaret siteleri birer piyasadır, bu ortamlarda alıcılar ve satıcılar karşı karşıyadır ve bir alışveriş gerçekleşir. 

Nominal faiz oranından enflasyon oranı çıkartılarak elde edilen, paranın gerçek getirisini gösteren faiz oranıdır. 

Daha basit tanımıyla ise Reel Faiz, bir yatırımın veya tasarrufun enflasyon karşısında gerçekten kazandırıp kazandırmadığını gösterir. Enflasyon yüksekse, nominal faiz yüksek olsa bile reel getiri düşük veya negatif olabilir.

Tüketicilerin belirli bir dönemde belirli bir fiyattan almaya istekli ve satın alma gücüne sahip oldukları mal veya hizmet miktarıdır.

Daha basit tanımıyla ise Talep, insanların bir ürünü ne kadar almak istedikleri ve ürünü satın alma gücüne sahip olup olmadıklarını ifade eder. Bir ürünün fiyatı düştüğünde o ürüne olan talep artar, fiyat yükseldiğinde talep azalır. 

Günlük hayattan bir örnek vermek gerekirse, bir kıyafet mağazasında fiyatlar düştüğünde o mağazadaki ürünlere olan talep artar, fiyatlar yüksekse insanlar alışveriş yapma gücü düşeceğinden mağazaya olan talebi azaltır.